Toen ik in 1995 op de terugweg van vakantie naar Soest via de Ariège en de Corbières voor het eerst de ruïnes zag van Montségur en Peyrepertuse, was ik daarvan zo onder de indruk dat ik besloot mijn volgende vakantie in het gebied door te brengen. Wanneer en door wie waren de kastelen gebouwd, wat had zich daar afgespeeld? Vragen die ik mij bij de voorbereiding stelde en waarop ik een antwoord wilde vinden. Le Pays Cathare, de katharenkastelen: veel informatie was er in Nederland niet over te vinden. Wat ik uit schaarse reisgidsen verzamelde, werd aangevuld door internet. Destijds was het aanbod op het web nog lang niet zo uitgebreid als nu, maar ik stuitte al snel op de Franse website www.cathares.org, die de basis werd voor deze reisgids. Inmiddels is ook www.katharen.be, een Nederlandstalige site, uitgegroeid tot een zeer aan te bevelen kennisbron.Naarmate ik meer over hen te weten kwam, groeide mijn belangstelling voor de katharen en hun geschiedenis: diepgelovige christenen, die door de rooms-katholieke kerk letterlijk te vuur en te zwaard werden bestreden en die door de effectieve methoden van de inquisitie in het begin van de 14e eeuw waren uitgeroeid.

Bij ieder volgend verblijf raakte ik meer gefascineerd door het gebied en de plaatsen waar de katharen sporen hebben achtergelaten. En hoewel het aanbod ter plaatse uiteraard groot is, bleken er geen reisboeken te bestaan die locaties uit het gehele gebied beschreven. De brochures die bij de grote kastelen worden uitgereikt, geven alleen informatie over de eigen geschiedenis, waardoor het moeilijk is de samenhang te zien met andere plaatsen en gebeurtenissen. Dit is de reisgids waarnaar ik destijds tevergeefs heb gezocht en die ik daarom zelf heb geschreven. Hierin vindt u niet de adressen waar u vooral moet gaan eten of zeker niet moet overnachten, daarvoor zijn genoeg andere gidsen beschikbaar. Ik heb me beperkt tot het geven van historische informatie. Van de bijna 130 locaties die ik in de zomer van 2003 ter afronding heb bezocht, zijn er nog geen 60 overgebleven. Over de locaties die de gids niet haalden, omdat de informatie die ik erover had verzameld niet klopte en er niets of bijna niets was te vinden, is een apart boek te schrijven. Een goed voorbeeld is het kasteel van Davejean, waarvan nog een 9 meter hoge toren te zien zou zijn. Op de aangewezen plaats staat echter al jaren een woonhuis en de eigenaar was net zo verbaasd als ik toen ik hem, met een toch gerenommeerde Franse reisgids in de hand, vroeg waar het kasteel was gebleven…

Veel plaatsen kwam ik op het spoor in de boeken van Michel Roquebert, die in zijn vijfdelige L'Epopée Cathare zeer gedetailleerd de geschiedenis van de katharen heeft beschreven. Soms is er uit hun tijd niet veel over, maar ik heb bijvoorbeeld Avignonet en Lavaur toch opgenomen, omdat zich daar ingrijpende gebeurtenissen hebben afgespeeld. Hoewel een aantal locaties buiten het eigenlijke Pays Cathare valt, heb ik ze vanwege hun historische betekenis toch opgenomen. In Beaucaire in de Provence staat het kasteel waar de dynastie van de graven van Saint-Gilles en Toulouse een van haar belangrijkste residenties had, Raymond VII is er geboren. Saint-Gilles-du-Gard is de plaats waar de pauselijke legaat Pierre de Castelnau is vermoord, hetgeen de aanleiding was voor de oproep tot de kruistocht tegen de katharen. In Burlats, in het departement Tarn, staat het paviljoen van gravin Adélaïde van Toulouse, moeder van Raymond-Roger Trencavel, burggraaf van Carcassonne. Deze werd er geboren en bracht er zijn eerste levensjaren door. Hij stierf in 1209 in een kerker van zijn eigen kasteel te Carcassonne.

Ondanks dat er steeds meer wordt ingespeeld op de toeristische belangstelling voor Le Pays Cathare, is het zelfs in het hoogseizoen nog steeds mogelijk om ook bekende kastelen als Montségur, Quéribus en Peyrepertuse zonder grote mensenmassa's te bezoeken. Voor deze kastelen moet tijdens de officiële openingstijden entreegeld worden betaald, maar ze zijn ook buiten deze uren toegankelijk. Mijn mooiste herinneringen bewaar ik aan de vroege ochtend- of late avonduren die ik helemaal alleen heb doorgebracht op Cabaret en Puilaurens. Een zonsopgang op Montségur was een heel bijzondere ervaring.

Door het onderzoek voor het schrijven van deze reisgids heb ik Le Pays Cathare in de loop der jaren goed leren kennen, het is mij zeer dierbaar geworden. Ik hoop dat mijn beschrijving van de geschiedenis van de katharen en de plaatsen waar zij leefden, bezoekers van het gebied een bijdrage zal leveren tot een onvergetelijk verblijf!